Yanditswe na Dushimimana Elias
Mu mwaka wa 2025, hamenyekanye inkuru ibabaje yabereye mu Murenge wa Kinihira, mu Karere ka Ruhango. Umukobwa ukiri muto yari yagiye gusura umukunzi we mu gihe cy’iminsi mikuru.
Nk’uko abaturage baganiriye n’itangazamakuru babivuze, uwo mukobwa n’umukunzi we bakoze imibonano mpuzabitsina. Bukeye bwaho mu gitondo, uwo musore yatunguwe no gusanga umukunzi we yari yapfuye mu ijoro.
Impuguke mu by’ubuvuzi zisobanura ko imibonano mpuzabitsina ku bantu bakuru muri rusange ari ingirakamaro ku buzima bw’umubiri n’ubw’ubwonko. Ifasha kugabanya umuvuduko w’amaraso uri hejuru, igakomeza ubudahangarwa bw’umubiri, igabanya stress, ndetse ikanagira uruhare mu gutuma umuntu asinzira neza.
Mu gihe umuntu ageze ku isonga ry’ibyishimo by’imibonano mpuzabitsina, umubiri usohora umusemburo (hormone) witwa oxytocin, uzwi cyane nk’“umusemburo w’urukundo”. Uyu musemburo wongera kwizerana, gukundana no kwegerana mu marangamutima hagati y’abashakanye cyangwa abakundana.
Nubwo izi nyungu zose zibaho, mu bihe bidasanzwe imibonano mpuzabitsina ishobora guteza ibibazo bikomeye by’ubuzima, ndetse ikageza no ku rupfu. Abaganga bagaragaza ko akenshi ibi bibazo biterwa n’indwara umuntu yari asanzwe afite, cyane cyane indwara z’umutima.
Icyo gihe ibyago birushaho kwiyongera iyo imibonano mpuzabitsina ihujwe n’ikoreshwa ry’ibiyobyabwenge, imiti yongerera ubushobozi bw’imibonano mpuzabitsina nka Viagra, cyangwa ibiyobyabwenge bitemewe n’amategeko nka cocaine.
Ubushakashatsi bwakozwe na Kaminuza ya St George’s mu Bwongereza bwagaragaje ko abantu bari bafite indwara zifata umutima ari bo bagize umubare munini w’abapfa mu gihe cy’imibonano mpuzabitsina cyangwa nyuma yayo gato, cyane cyane abantu bakuze.
Andi makuru yatangajwe mu mwaka wa 2020 mu kinyamakuru cya siyansi JAMA Cardiology, ashingiye ku mibare ya St George’s Center for Cardiac Pathology, yerekanye ko hapfuye abantu 6,847 bazize indwara z’umutima.Muri abo, abantu 17 bangana na 0.2% bapfuye mu gihe bari mu mibonano mpuzabitsina cyangwa mu isaha imwe yakurikiyeho.
Muri abo bapfuye, 35% bari abagore, naho abagabo bari hafi ya 65%. Abenshi muri bo bari bafite imyaka iri hejuru ya 38 nkuko iyi nkuru dukesha umushakashatsi Alan Nkotanyi Gashiramanga ibivuga.
Kubera iyo mpamvu rero, abantu bazwiho kugira indwara z’umutima bagirwa inama yo kugisha inama abaganga babo kugira ngo bamenye uko bakwitwara mu buryo butekanye mu bijyanye n’imibonano mpuzabitsina.
